Άρθρο στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ, 28-02/ 01-03-2026.
Η εικόνα του Jesse Jackson να κλαίει με λυγμούς στην επινίκια ομιλία του Ομπάμα στο Σικάγο το 2008, συμπυκνώνει την Οδύσσεια των Αφροαμερικανών. Ο Jesse Jackson ήταν ο Αφροαμερικανός ακτιβιστής πολιτικός που συνέδεσε δυο εποχές. Αυτός που παρέλαβε τη σκυτάλη των κοινωνικών αγώνων για την κατάργηση των φυλετικών διακρίσεων από τον Martin Luther King και την παρέδωσε στον Obama. Έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη μετατροπή των κατακτήσεων του κινήματος για τα πολιτικά δικαιώματα σε πολιτική πραγματικότητα, ανοίγοντας τον δρόμο για την εκλογή του πρώτου Αφροαμερικανού προέδρου.
Όλη του η πολιτεία ήταν ένα επίμονο κάλεσμα για ενότητα, αξιοπρέπεια και ελπίδα. Ήταν χαρισματικός, με βλέμμα που λαμπύριζε από το πάθος των ανεκπλήρωτων ονείρων, και πολιτικό λόγο που είχε τον παθιασμένο ρυθμό των γκόσπελς της Mahalia Jackson, των θρησκευτικών τραγουδιών των αφροαμερικανών του Νότου.
Παρά τις αρετές του, όμως, μπορούσε να είναι ματαιόδοξος, φλύαρος και επιρρεπής σε υπερβολές.Τρεις μόλις εβδομάδες μετά την έναρξη της πρώτης εκστρατείας του, σε ανεπίσημη συζήτηση με δημοσιογράφους, χρησιμοποίησε προσβλητικούς όρους για τον εβραϊκό πληθυσμό της Νέας Υόρκης. Οι δηλώσεις αυτές προκάλεσαν σάλο που τον ακολούθησε για χρόνια. Όταν δολοφονήθηκε ο King, στο Μέμφις το 1968, άφησε να εννοηθεί ότι ήταν ο τελευταίος που του μίλησε και ότι κρατούσε το κεφάλι του ενώ ξεψυχούσε. Άλλοι παρόντες είπαν ότι αυτό δεν συνέβη ποτέ.
Ο Jackson γεννήθηκε ως Jesse Burns, νόθο παιδί του πυγμάχου Noah Robinson και της Helen Burns στο Greenville της Νότιας Καρολίνας. Δύο χρόνια αργότερα, η μητέρα του παντρεύτηκε τον Charles Jackson, και ο Jesse πήρε το επώνυμό του όταν ήταν 15 ετών. Έζησε δύσκολα παιδικά χρόνια βιώνοντας την απόρριψη του βιολογικού του πατέρα. Ο νόθος γιός του πυγμάχου από το Greenville της Νότιας Καρολίνας, έπρεπε να σπάσει τα δεσμά όχι μόνο των φυλετικών διακρίσεων αλλά και της κοινωνικής ανυποληψίας, τη ρετσινιά του νόθου. Θυμόταν πάντοτε τις δύο βρύσες νερού στο αρτοποιείο όπου εργαζόταν τα Σάββατα το πρωί, μια για τους λευκούς και μια για τους μαύρους, και την πρώτη φορά που η μητέρα του τον οδήγησε στο πίσω μέρος του λεωφορείου που επιτρεπόταν να κάθονται οι Αφροαμερικανοί.
Το 1965 μετείχε στην πορεία για τα δικαιώματα ψήφου των Αφροαμερικανών στη Selma της Αλαμπάμα. Παρά την ψήφιση του Civil Rights Act το 1964 από την κυβέρνηση του Lyndon Johnson, οι πολιτείες του Νότου αρνούνταν να παραχωρήσουν εκλογικά δικαιώματα στους Αφροαμερικανούς. Οι Αφροαμερικανοί οργάνωσαν πορείες από τη Selma στο Montgomery της Alabama, αλλά αντιμετωπίστηκαν με βίαιη καταστολή, με αποκορύφωμα την Ματωμένη Κυριακή (Bloody Sunday) στις 7 Μαρτίου του 1965. Ο καρπός αυτών των κινητοποιήσεων, που είχαν ως επικεφαλής τον Martin Luther King, τον John Lewis και άλλους, ήταν η ψήφιση του Voting Rights Act, στις 6 Αυγούστου του 1965, του νόμου που απαγόρευσε τις φυλετικές διακρίσεις στην άσκηση του εκλογικού δικαιώματος. Ο Jackson εντυπωσίασε τον King, ο οποίος του προσέφερε θέση στο Southern Christian Leadership Conference (SCLC), έναν από τους βασικούς φορείς του κινήματος για τα πολιτικά δικαιώματα.
Το 1984 αποφάσισε ότι είχε έρθει η ώρα να διεκδικήσει ο ίδιος την προεδρία. Ίδρυσε τον Εθνικό Συνασπισμό Ουράνιου Τόξου (National Rainbow Coalition) ως όχημα μιας εκστρατείας από τη βάση. Στις προκριματικές εκλογές τερμάτισε τρίτος πίσω από τον γερουσιαστή Gary Hart και τον πρώην αντιπρόεδρο Walter Mondale, ο οποίος έλαβε τελικά το χρίσμα. Η ομιλία του στο συνέδριο των Δημοκρατικών στο Σαν Φρανσίσκο αποτέλεσε ίσως τη συναισθηματική κορύφωση της προεκλογικής εκστρατείας του κόμματος απέναντι στον Ronald Reagan. «Η εκλογική μου βάση είναι οι απελπισμένοι, οι καταραμένοι, οι αποκληρωμένοι, οι απαξιωμένοι και οι περιφρονημένοι. Είναι ανήσυχοι και αναζητούν απελευθέρωση” δήλωνε ο Jackson από το βήμα του Συνεδρίου. Ήταν, όμως, η εποχή του Reagan και της Thatcher, η εποχή του επελαύνοντος οικονομικού νεοφιλελευθερισμού.
Δοκίμασε ξανά το 1988, αυτή τη φορά ως ισχυρός πλέον παράγοντας του Δημοκρατικού κόμματος. Στη «Σούπερ Τρίτη» του Μαρτίου κατέλαβε την πρώτη ή δεύτερη θέση στις περισσότερες πολιτείες. Τελικά το χρίσμα έλαβε ο κυβερνήτης της Μασαχουσέτης Μάικλ Δουκάκης. Στο συνέδριο του κόμματος στην Ατλάντα κάλεσε τους Δημοκρατικούς να στοιχηθούν πίσω από την πολυφυλετική και πολυπολιτισμική Συμμαχία του Ουράνιου τόξου. «Όταν φτιάξουμε ένα μεγάλο πάπλωμα ενότητας, θα έχουμε τη δύναμη να φέρουμε υγειονομική περίθαλψη, στέγη, εργασία, εκπαίδευση και ελπίδα στο έθνος μας. Εμείς, ο λαός, μπορούμε να νικήσουμε. Να κρατήσουμε την ελπίδα ζωντανή.»
Ο Jesse Jackson μπορεί να μην κέρδισε το χρίσμα αλλά πέτυχε την ενεργοποίηση των μαύρων ψηφοφόρων και τη μετατόπιση του Δημοκρατικού κόμματος προς κοινωνικά προοδευτικότερες θέσεις. Το Rainbow Coalition ήταν το κάλεσμα για τη δημιουργία ενός πολιτικού κινήματος από τις περιθωριοποιημένες ομάδες, Αφροαμερικανούς, Λατίνους, Ινδιάνους, Λοάτκι, στη βάση της ταυτότητας. Η ιδέα του για έναν πολυφυλετικό και πολυπολιτισμικό συνασπισμό, ενδυναμωμένο από μια παρεμβατική κυβέρνηση για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων στην αμερικανική ζωή, παρέμεινε κεντρική στην προοδευτική πτέρυγα του Δημοκρατικού Κόμματος. Ήταν ο πρόδρομος του woke culture του Δημοκρατικού κόμματος στα χρόνια που ακολούθησαν και ενέπνευσε τα κινήματα όπως το Black Lives Matter.
Σε αντίθεση με έναν άλλο Αφροααμερικανό ηγέτη, τον Malcolm X, ο Jackson δεν αμφισβήτησε ποτέ το αμερικανικό σύστημα. Επιδίωξε, αντίθετα, την πολιτική ενσωμάτωση των Αφροαμερικανών και, ως ένα βαθμό, κατάφερε να μεταφράσει τα αιτήματα τους σε εκλογική δύναμη και θεσμική επιρροή. Ενώ η δολοφονία και ο πρόωρος θάνατος των Martin Luther King και του Malcolm X τους έδωσε μυθική διάσταση, ο Jackson έζησε αρκετά ώστε να μην αποφύγει τη φθορά του πολιτικού χρόνου.