20-01-2026
Ο πρώην υπουργός Παιδείας και καθηγητής Διεθνών Σχέσεων, Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος, σε μία συζήτηση για τον πρώτο χρόνο του Ντόναλντ Τραμπ και τι πρόκειται να ακολουθήσει, με τον διευθυντή του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων (IGA) και καθηγητή του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος, Κωνσταντίνο Φίλη
«Η Ελλάδα και ο κόσμος» 17/01/2026
Στην πορεία του 2026 είναι κάτι παραπάνω από σαφές ότι οι γεωπολιτικές εξελίξεις καθορίζουν την πολιτική σε όλα τα κράτη του κόσμου.
Για αυτό και θα παρακολουθούμε μαζί με τον Κωνσταντίνο Φίλη και με επιλεγμένους ειδικούς καλεσμένους τα διαρκώς μεταβαλλόμενα μεγάλα γεγονότα.
Η Ελλάδα και ο κόσμος.
Κάθε Σάββατο στις 9 το πρωί.
Παρουσίαση: Άρης Πορτοσάλτε και Κωνσταντίνος Φίλης.
In 2016, before the US presidential election that brought Trump’s first term, Michael Anton, a conservative thinker and senior fellow at the Claremont Institute, published an article under the alias Publius Decius Mus, titled “Flight 93 Election.” Michael Anton’s article played a crucial role in convincing conservatives of the new American right, as well as the broader conservative establishment, to abandon their reservations and rally around Trump’s candidacy.
Anton’s argument to conservatives was that Trump may not have been the ideal candidate for the conservative counter-revolution, but he was aligned with their key priorities. He advocated economic nationalism, secure borders, and a foreign policy that prioritised America. Anton urged America’s serious conservative intellectuals to engage in political activism using an emotionally charged metaphor. He urged conservatives to charge the cockpit of the “American aircraft” together with Trump, just as the passengers of the ill-fated Flight 93 did on September 11, to take control and dismantle the ideological hegemony of the liberal left. “If he fails, they may not deserve the fate that will befall them, but they will suffer it regardless”. But if he succeeds, we will have a “second American Revolution that restores Constitutionalism, and limited government…”
The US National Security Strategy, published by the Trump administration in early December, exceeded the expectations of the new American right. It was a revolutionary document that completely overturned the post-war “rules-based” international order established by America, which was abided, in its basic tenets, by Democratic and Republican administrations until Trump. This text revived nationalism in the face of globalisation and economic mercantilism, declared war on immigration, and signalled America’s isolation in the Western hemisphere.
Maduro’s abduction and his transfer to American justice had all the ingredients of the new US Security Strategy. This was a unilateral action taken without convening the United Nations Security Council and without consulting either the Organization of American States or even America’s allies. It signaled the return to the realpolitik of the 19th century, gunboat diplomacy, spheres of influence, and a world where might is right. In domestic politics, the complete disregard for Congressional oversight of an act of war demonstrated the erosion of institutional checks and balances and the complete dominance of the executive branch. In other words, a drift to what Arthur Schlesinger identified as the excessive growth of presidential power beyond constitutional limits, the “Imperial Presidency”.
The dictator’s removal from power was not done to restore democracy. Trump’s statements showed that the form of the regime is not as important as its obedience to the Trump administration. Furthermore, Maduro’s removal was not only about combating drugs or grabbing Venezuela’s oil. It was a policy designed to assert American hegemony throughout the region. Hegemony in the Western Hemisphere, the Donroe Doctrine, as Trump himself called it, is the Monroe Doctrine with the addition of the “Roosevelt Corollary”, in an extreme Trumpian version.
The Monroe Doctrine of 1823 was a defensive policy by a newly formed state seeking to protect its interests in the wider region from the European colonial powers. In 1904, Theodore Roosevelt transformed the Monroe Doctrine into a doctrine of interventionism. Under the “Roosevelt Corollary”, the United States could intervene militarily in the Western Hemisphere to restore order and protect its interests. From a policy designed to exclude European powers from the Western Hemisphere, the Monroe Doctrine became the vehicle for American interventionism in Latin America. In its Trumpian version, the “Donroe Doctrine”, America proclaims that it will act unhinged in its hemisphere, from immigration and the war on drugs to the management of natural resources, regime change, renaming geographical sites, and even the annexation of territories.
America’s policies in its hemisphere revive imperialist and neo-colonial practices and divide the international chessboard into spheres of influence among the US, Russia, and China. If Venezuela, and tomorrow Greenland, are Trump’s Georgia and Ukraine, Taiwan could later be Xi’s Venezuela, and Moldova could be Putin’s Greenland.
The insistence of the Trump administration on its claims on Greenland, in particular, will test the already strained Euro-American relations and will undermine the solidarity of NATO.
European-American relations have already been tested on a number of issues from tariffs, to defense expenditures in NATO, the “burden sharing” issue, and support for Ukraine. Furthermore, the Trump administration has missed no opportunity to show its contempt for the European Union, whether in the form of Vance’s admonitions, the support of like-minded right-wing political forces in Europe, or the condescending view of Europe in the US National Security Strategy. Trump’s aversion to institutions, norms and procedures has amounted to a frontal attack on the very existence of the European Union. European leadership has responded by appeasing and cajoling Trump in an effort to salvage the Transatlantic Alliance. But sooner or later, it will have to face harsh realities. Europe was the cornerstone of the rules-based post-war international order, which the Trump administration has chosen to upend. The Trump administration is keen to a rapprochement with Russia even at the expense of its European Allies. Europe cannot depend on the American security guarantee anymore. We have returned to an international order of great power antagonism. That means that if a European version of De Gaulle’s “all-azimouth” strategy might be “a bridge too far”, certainly, European strategic autonomy has been long overdue. In Europe, we need to realise that Trump’s foreign policy is revolutionary, and the new Security Strategy and the “Donroe doctrine” have unleashed forces that threaten to bring about a domino of uncontrollable geopolitical developments.
Άρθρο στο Βήμα της Κυριακής, 11-01-2026
Ο Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος, μίλησε στην εκπομπή “Ναι μεν, αλλά”, στην Ευαγγελία Μπαλτατζή και τον Δημήτρη Τάκη για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βενεζουέλα.
‘Αρθρο στην εφημερίδα RealNews, 22-12-2025
Konstantinos Arvanitopoulos, Ioannis Chalkos
The Oxford Handbook of Modern Greek History, 2025
Σε αυτό το ιστορικό μεταίχμιο, η χώρα μας χρειάζεται μια συνολική αναδιαμόρφωση της εθνικής της στρατηγικής αλλά και των μέσων άσκησης εξωτερικής πολιτικής. Χρειάζεται συνολική αναπροσαρμογή στις νέες συνθήκες.
Ο Πέτρος Μολυβιάτης ήταν ένας αθόρυβος, αλλά επίμονος δημόσιος λειτουργός με αταλάντευτη προσήλωση στο εθνικό και δημόσιο συμφέρον. Αφησε βαθύ αποτύπωμα στη διαμόρφωση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Ηταν το αρχετυπικό παράδειγμα της Καραμανλικής σχολής που αντιλαμβάνεται τη συμμετοχή στα κοινά όχι ως τρόπο κοινωνικής καταξίωσης, αλλά ως αποστολή και χρέος. Ως υπηρεσία στην πατρίδα, που υπερβαίνει τις κομματικές αντιπαραθέσεις και βλέπει πάντοτε προς το μέλλον.
Εκπρόσωπος μιας γενιάς διπλωματών που έζησε τη φρίκη του πολέμου, συνέδεσε την πορεία του με την υπέρβαση του παρελθόντος και με την επιδίωξη της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, με την Ελλάδα αναπόσπαστο μέλος. Ταύτισε την πορεία του με έναν μεγάλο πολιτικό, τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, του οποίου υπήρξε στενός συνεργάτης για δεκαετίες. Ο Καραμανλής είχε άλλωστε το μεγάλο προτέρημα να επιλέγει συνεργάτες υψηλής αξιοσύνης και ήθους και να λαμβάνει σοβαρά υπόψη τις εισηγήσεις τους.
Βαθύς γνώστης της Ιστορίας με προσωπικά και οικογενειακά βιώματα, έγινε διπλωμάτης στην ταραγμένη μεταπολεμική εποχή. Η μητέρα του καταγόταν από μικρασιατική οικογένεια από το Αϊβαλί, αδελφή του ακαδημαϊκού Ηλία Βενέζη, που έγραψε το «Νούμερο 31328», το πρώτο βιβλίο μιας τριλογίας μαζί με τη «Γαλήνη» και την «Αιολική Γη». Βιβλία που αποτύπωσαν την εμπειρία του από τη Μικρασιατική Καταστροφή, την προσφυγιά και τον πόνο για τις χαμένες πατρίδες.
Ο Μολυβιάτης μπήκε στο διπλωματικό σώμα το 1956, όταν υπουργός Εξωτερικών ήταν ο Ευάγγελος Αβέρωφ, με τον οποίο συνδέθηκε στο πέρασμα του χρόνου με στενή φιλία. Βίωσε τις διεθνείς εξελίξεις μιας ταραγμένης εποχής υπηρετώντας στο ΝΑΤΟ, στον ΟΗΕ, στην Αγκυρα και στη Μόσχα, καθώς και στο γραφείο του πρωθυπουργού.
Από την αρχή της σταδιοδρομίας του ενεπλάκη ενεργά με τα ελληνοτουρκικά, ήδη από τη δεκαετία του 1950. Το 1974 ήταν διευθυντής του πολιτικού γραφείου του Καραμανλή μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο και με τις δύο χώρες να βρίσκονται στα πρόθυρα του πολέμου. Το 1976 ακολούθησε η κρίση του «Σισμίκ» και το Πρωτόκολλο της Βέρνης. Και το 2004 μόλις είχε αναλάβει υπουργός Εξωτερικών του Κώστα Καραμανλή, στη συνάντηση στη Λουκέρνη για το σχέδιο Ανάν.
Συνέδραμε τον Κωνσταντίνο Καραμανλή στην προσπάθεια για την εξομάλυνση των ελληνοτουρκικών σχέσεων χωρίς την απεμπόληση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Οπως έλεγε ο Μολυβιάτης, και δικαίως, ο Καραμανλής ήταν ο μόνος πολιτικός που είχε το πολιτικό θάρρος και τη βούληση να λύσει το Κυπριακό. Οι συμφωνίες Ζυρίχης – Λονδίνου ήταν η μόνη εφικτή λύση, έλεγε ο Μολυβιάτης, που αν δεν είχαν ανατραπεί «θα ήταν ένας παράδεισος σε σχέση με αυτό που είναι σήμερα».
Οταν ανέλαβε το υπουργείο Εξωτερικών έδειξε σωφροσύνη, πραγματισμό και ρεαλισμό στον χειρισμό των εθνικών θεμάτων. Γνώριζε ότι στην εξωτερική πολιτική για να επιτύχεις τον σεβασμό της άλλης πλευράς πρέπει η πολιτική σου να διακρίνεται από συνέχεια, συνέπεια και αποφασιστικότητα. Πίστευε στην ανάγκη διαλόγου και εξομάλυνσης των σχέσεων με την Τουρκία, αλλά με όρους έμπρακτου σεβασμού των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Η πολιτική της διαφύλαξης του status quo απέναντι σε μια ολοένα πιο επιθετική και αναθεωρητική Τουρκία ερμηνεύθηκε κακόπιστα από ορισμένους ως πολιτική ακινησίας.
Παρότι η διπλωματική του διαδρομή έχει ταυτιστεί με τα ελληνοτουρκικά, επίσης σημαντική ήταν η συμβολή του στην Ostpolitik του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Ηταν ένα τολμηρό άνοιγμα στα Βαλκάνια, αλλά και στην ίδια τη Σοβιετική Ενωση και στην Κίνα, την εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Ενα άνοιγμα που έγινε ακόμη πιο έντονο μετά την υπογραφή της Τελικής Πράξης του Ελσίνκι το 1975 και την ύφεση στις σχέσεις των δύο υπερδυνάμεων. Ηταν ένα ρεαλιστικό παράδειγμα πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής ακόμη και στις συμπληγάδες του διπολισμού του Ψυχρού Πολέμου. Η Ελλάδα νομιμοποιώντας το Κομμουνιστικό Κόμμα επούλωνε τις πληγές του Εμφυλίου. Και στις εξωτερικές σχέσεις, παρότι ανήκε στο δυτικό στρατόπεδο, έδειχνε πως πρέπει να υπάρχει ένα αναγκαίο modus operandi με την αντίπαλη υπερδύναμη, που μάλιστα βρίσκεται σε γεωγραφική εγγύτητα.
Η εθνική προσφορά του Πέτρου Μολυβιάτη δεν εξαντλήθηκε στον διπλωματικό στίβο. Ως διευθυντής του πολιτικού γραφείου του πρωθυπουργού το 1974, και στη συνέχεια γενικός γραμματέας της Προεδρίας της Δημοκρατίας, ήταν παρών και συμμετέχων στη διαμόρφωση της μεταπολιτευτικής Ελλάδας.
Με την αυστηρή και ανέκφραστη συμπεριφορά του, που μάλλον προσιδίαζε στην αγγλοσαξονική σχολή, απέφευγε να μιλάει για τον εαυτό του, αλλά και για οτιδήποτε αφορούσε τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, του οποίου υπήρξε στενός συνεργάτης για δεκαετίες. Δεν υπήρξε πολιτικός με τη στενή έννοια, ήταν όμως η προσωποποίηση της πολιτικής ευθύνης. Κέρδισε δίκαια τον σεβασμό των πολιτικών του φίλων αλλά και των αντιπάλων.
Σήμερα που η δημόσια σφαίρα κυριαρχείται από τη λογική του εφήμερου και την αισθητική του κραυγαλέου, η απουσία του Πέτρου Μολυβιάτη γίνεται ακόμη πιο αισθητή. Υπήρξε υπόδειγμα δημόσιου λειτουργού, πατριώτη και δημοκράτη. Η Ελλάδα του χρωστάει πολλά. Κι εμείς, όσοι τον γνωρίσαμε, μαθητεύσαμε δίπλα του και, στο τέλος της διαδρομής, συνεργαστήκαμε, του χρωστάμε ακόμη περισσότερα.
Ο στενός συνεργάτης του Κωνσταντίνου Καραμανλή, ο ανιψιός του Ηλία Βενέζη, ήταν ένας σπουδαίος Ελληνας.
Πρώτη δημοσίευση: εφημερίδα Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 6 Μαΐου 2025
Ο κόσμος αλλάζει ραγδαία και η γεωπολιτική πραγματικότητα που γνωρίζαμε ανατρέπεται. Ο καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής και Γενικός Διευθυντής του Ιδρύματος «Κωνσταντίνος Καραμανλής», Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος, μιλά στην εκπομπή Direct του protothema.gr και τον Γιώργο Ευγενίδη για τη νέα εποχή που ανατέλλει, όπου «όλες οι παραδοχές των τελευταίων 70 ετών αποκαθηλώνονται» και κυρίαρχο πλέον είναι το δόγμα της ισχύος.
Σε μόλις 20 λεπτά, ο καθηγητής περιγράφει το νέο γεωπολιτικό τοπίο και εξηγεί γιατί η Ουκρανία αποτελεί εμπόδιο σε μια ευρύτερη διευθέτηση ΗΠΑ-Ρωσίας, καθώς και πώς η Κίνα αναδεικνύεται στον βασικό αντίπαλο της Αμερικής. «Η Ουκρανία είναι ένα εμπόδιο σε μία προσπάθεια reset των σχέσεων Αμερικής Ρωσίας. Η Αμερική έχει φτάσει στο συμπέρασμα ότι η κυρίαρχη πρόκληση για τα συμφέροντά της είναι η Κίνα. Δεν έχει νόημα ο Ψυχρός Πόλεμος, άρα πάμε σε μία διευθέτηση. Ο Ζελένσκι πρέπει να αισθάνεται βαθιά μοναξιά, γιατί η Αμερική τον εγκαταλείπει» δηλώνει.
Την ίδια στιγμή, ο κ. Αρβανιτόπουλος εξηγεί γιατί η Ευρώπη χάνει την παλιά της γεωπολιτική σημασία για τις ΗΠΑ, ενώ αναφερόμενος στη Γηραιά Ήπειρο και τις ισορροπίες που διαμορφώνονται σε αυτή υπογραμμίζει ότι «οι γενεσιουργές αιτίες του Τραμπισμού» δεν είναι πια μόνο αμερικανικό φαινόμενο.
Για την Ελλάδα, οι κίνδυνοι του νέου περιβάλλοντος είναι μεγάλοι. «Είμαστε ένα μικρό κράτος-έθνος που βασίστηκε στη διεθνή νομιμότητα, αλλά τώρα το πρόταγμα είναι η ισχύς», προειδοποιεί ο Καθηγητής. Η Τουρκία, ως υπολογίσιμη δύναμη, έχει την ικανότητα να συνομιλεί και με τη Ρωσία και με τη Δύση, ενώ οι ΗΠΑ δεν έχουν την πολυτέλεια να τη χάσουν, όπως λέει χαρακτηριστικά. Το χειρότερο σενάριο για την Ελλάδα; «Μπορεί ο Τραμπ να μεσολαβήσει ώστε Νετανιάχου και Ερντογάν να έρθουν σε κοινή γραμμή. Αυτό είναι κακό σενάριο για εμάς. Μπορεί αύριο να αναγνωρίσει κατεχόμενα ή να μας πει ότι εδώ στο Αιγαίο τσακώνεστε και πρέπει να πάμε σε κάτι ριζικά διαφορετικό όπως πχ είπε για τη Γάζα. Να έρθουν στο Αιγαίο και να μας πουν πάμε σε συνδιαχείριση. Είναι μεγάλοι οι κίνδυνοι άρα πρέπει να ξαναδούμε τις συμμαχίες μας και να διατηρήσουμε την αποτρεπτική μας ισχύ» σημειώνει ο κ. Αρβανιτόπουλος.
Πηγή: protothema.gr
