Μια συζήτηση με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου «Η νέα παγκόσμια τάξη, το δίκαιο της ισχύος» που συνέγραψε με τον καθηγητή και διεθνολόγο Κωνσταντίνο Φίλη
Ο Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και πρώην Υπουργός Παιδείας μιλά στην Athens Voice για το τέλος των βεβαιοτήτων, την Αμερική, την Ευρώπη. και τη θέση της Ελλάδας στον νέο κόσμο
Μπορείτε να ακούσετε το ηχητικό απόσπασμα εδώ
LIFO PODCASTS, 11-02-2026.
O καθηγητής Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος και διευθυντής του Ιδρύματος «Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής» σκιαγραφεί ένα διεθνές περιβάλλον βαθιάς αστάθειας, στο οποίο οι βεβαιότητες των τελευταίων δεκαετιών καταρρέουν. Όπως αναφέρει, η πολιτική Τραμπ δεν αποτελεί μια παρένθεση αλλά το σύμπτωμα βαθιών δομικών αλλαγών στις Ηνωμένες Πολιτείες, με τη σταδιακή ριζοσπαστικοποίηση του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος και την άνοδο μιας ακραίας δεξιάς που έχει καταλάβει την εξουσία. Η Ευρώπη, σημειώνει, απέτυχε να διαβάσει έγκαιρα αυτήν τη μετατόπιση και σήμερα έρχεται αντιμέτωπη με τις συνέπειες.
Στο νέο αυτό πλαίσιο, η απαξίωση του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τον Τραμπ έχει κλονίσει τη διατλαντική συμμαχία, καθώς το βασικό της θεμέλιο, η εμπιστοσύνη, έχει υπονομευθεί. Η Ευρώπη βρίσκεται, σύμφωνα με τον καθηγητή, σε ένα κρίσιμο γεωπολιτικό σταυροδρόμι: είτε θα κινηθεί αποφασιστικά προς τη στρατηγική αυτονομία, με εμβάθυνση της πολιτικής ενοποίησης και συγκρότηση πραγματικής αμυντικής ισχύος, είτε θα περιθωριοποιηθεί ιστορικά.
Ωστόσο αναγνωρίζει τον ρεαλισμό της θέσης ότι η ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία δεν μπορεί να επιτευχθεί άμεσα. Στη μεταβατική αυτή περίοδο απαιτείται μια νέα κατανόηση με τις ΗΠΑ, που θα βασίζεται στην αύξηση των ευρωπαϊκών αμυντικών δαπανών, στην ανάληψη μεγαλύτερων διοικητικών ρόλων στο ΝΑΤΟ και στην ευρωπαϊκή ευθύνη για το επιχειρησιακό σκέλος της ασφάλειας στην ήπειρο και το περιβάλλον της. Μόνο έτσι, υπογραμμίζει, μπορεί να διατηρηθεί η αμερικανική πυρηνική ομπρέλα μέχρι να ωριμάσουν οι προϋποθέσεις της ευρωπαϊκής αυτονομίας. Παρά τις σχετικές διακηρύξεις, τα βήματα της Ε.Ε. παραμένουν αργά, ενώ πλέον υπάρχει σαφής αίσθηση κατεπείγοντος.
Για το Ουκρανικό, επισημαίνει ότι δεν πρέπει να επιλυθεί με τρόπο που θα υπονομεύει τη μελλοντική ασφάλεια της Ευρώπης. Μια άτακτη ή «ισπανική» υποχώρηση, λέει, θα ισοδυναμούσε με επιβράβευση της ρωσικής επιθετικότητας και θα άνοιγε τον δρόμο για νέες αναθεωρητικές κινήσεις, ενδεχομένως και σε άλλα κράτη.
Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, ο καθηγητής σημειώνει ότι το παραδοσιακό πλαίσιο εξωτερικής πολιτικής –επίκληση του διεθνούς δικαίου, συμμετοχή σε θεσμούς και στενή σχέση με τη Δύση– δεν επαρκεί πλέον από μόνο του. Σε έναν κόσμο όπου κυριαρχούν οι όροι ισχύος, η χώρα οφείλει να πολλαπλασιάσει τη δύναμή της μέσω συμμαχιών, ισχυρής αποτροπής και ενίσχυσης της αμυντικής της αξιοπιστίας. Παράλληλα, τονίζει την ανάγκη μετάβασης σε μια προληπτική, ενεργητική διπλωματία, που θα τοποθετεί έγκαιρα τα ελληνικά συμφέροντα στην ατζέντα των μεγάλων δυνάμεων. Στο ίδιο πνεύμα, υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα πρέπει να διαμορφώνει η ίδια την ατζέντα των επαφών της, όπως στην επικείμενη συνάντηση με τον Τούρκο Πρόεδρο, προτού αυτή επιβληθεί απ’ έξω, ιδίως σε ένα περιβάλλον όπου ο Τραμπ αντιλαμβάνεται τις διεθνείς σχέσεις αποκλειστικά με όρους ισχύος. Η Τουρκία, σημειώνει, κινείται διαχρονικά με εκβιαστική διπλωματία και απειλή χρήσης βίας, ωστόσο εκτιμά ότι θα διστάσει να προβεί σε ενέργειες εναντίον της Ελλάδας, καθώς η ελληνική αποτρεπτική ισχύς είναι ουσιαστική και το κόστος για την Άγκυρα θα ήταν εξαιρετικά υψηλό.
Συνέντευξη εφ´ όλης της ύλης στην Αλεξία Τασούλη, στο κανάλι της Ναυτεμπορικής, για τις διεθνείς εξελίξεις
06 Φεβρουαρίου 2026
20-01-2026
Ο πρώην υπουργός Παιδείας και καθηγητής Διεθνών Σχέσεων, Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος, σε μία συζήτηση για τον πρώτο χρόνο του Ντόναλντ Τραμπ και τι πρόκειται να ακολουθήσει, με τον διευθυντή του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων (IGA) και καθηγητή του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος, Κωνσταντίνο Φίλη
«Η Ελλάδα και ο κόσμος» 17/01/2026
Στην πορεία του 2026 είναι κάτι παραπάνω από σαφές ότι οι γεωπολιτικές εξελίξεις καθορίζουν την πολιτική σε όλα τα κράτη του κόσμου.
Για αυτό και θα παρακολουθούμε μαζί με τον Κωνσταντίνο Φίλη και με επιλεγμένους ειδικούς καλεσμένους τα διαρκώς μεταβαλλόμενα μεγάλα γεγονότα.
Η Ελλάδα και ο κόσμος.
Κάθε Σάββατο στις 9 το πρωί.
Παρουσίαση: Άρης Πορτοσάλτε και Κωνσταντίνος Φίλης.
Ο Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος, μίλησε στην εκπομπή “Ναι μεν, αλλά”, στην Ευαγγελία Μπαλτατζή και τον Δημήτρη Τάκη για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βενεζουέλα.
Ο κόσμος αλλάζει ραγδαία και η γεωπολιτική πραγματικότητα που γνωρίζαμε ανατρέπεται. Ο καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής και Γενικός Διευθυντής του Ιδρύματος «Κωνσταντίνος Καραμανλής», Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος, μιλά στην εκπομπή Direct του protothema.gr και τον Γιώργο Ευγενίδη για τη νέα εποχή που ανατέλλει, όπου «όλες οι παραδοχές των τελευταίων 70 ετών αποκαθηλώνονται» και κυρίαρχο πλέον είναι το δόγμα της ισχύος.
Σε μόλις 20 λεπτά, ο καθηγητής περιγράφει το νέο γεωπολιτικό τοπίο και εξηγεί γιατί η Ουκρανία αποτελεί εμπόδιο σε μια ευρύτερη διευθέτηση ΗΠΑ-Ρωσίας, καθώς και πώς η Κίνα αναδεικνύεται στον βασικό αντίπαλο της Αμερικής. «Η Ουκρανία είναι ένα εμπόδιο σε μία προσπάθεια reset των σχέσεων Αμερικής Ρωσίας. Η Αμερική έχει φτάσει στο συμπέρασμα ότι η κυρίαρχη πρόκληση για τα συμφέροντά της είναι η Κίνα. Δεν έχει νόημα ο Ψυχρός Πόλεμος, άρα πάμε σε μία διευθέτηση. Ο Ζελένσκι πρέπει να αισθάνεται βαθιά μοναξιά, γιατί η Αμερική τον εγκαταλείπει» δηλώνει.
Την ίδια στιγμή, ο κ. Αρβανιτόπουλος εξηγεί γιατί η Ευρώπη χάνει την παλιά της γεωπολιτική σημασία για τις ΗΠΑ, ενώ αναφερόμενος στη Γηραιά Ήπειρο και τις ισορροπίες που διαμορφώνονται σε αυτή υπογραμμίζει ότι «οι γενεσιουργές αιτίες του Τραμπισμού» δεν είναι πια μόνο αμερικανικό φαινόμενο.
Για την Ελλάδα, οι κίνδυνοι του νέου περιβάλλοντος είναι μεγάλοι. «Είμαστε ένα μικρό κράτος-έθνος που βασίστηκε στη διεθνή νομιμότητα, αλλά τώρα το πρόταγμα είναι η ισχύς», προειδοποιεί ο Καθηγητής. Η Τουρκία, ως υπολογίσιμη δύναμη, έχει την ικανότητα να συνομιλεί και με τη Ρωσία και με τη Δύση, ενώ οι ΗΠΑ δεν έχουν την πολυτέλεια να τη χάσουν, όπως λέει χαρακτηριστικά. Το χειρότερο σενάριο για την Ελλάδα; «Μπορεί ο Τραμπ να μεσολαβήσει ώστε Νετανιάχου και Ερντογάν να έρθουν σε κοινή γραμμή. Αυτό είναι κακό σενάριο για εμάς. Μπορεί αύριο να αναγνωρίσει κατεχόμενα ή να μας πει ότι εδώ στο Αιγαίο τσακώνεστε και πρέπει να πάμε σε κάτι ριζικά διαφορετικό όπως πχ είπε για τη Γάζα. Να έρθουν στο Αιγαίο και να μας πουν πάμε σε συνδιαχείριση. Είναι μεγάλοι οι κίνδυνοι άρα πρέπει να ξαναδούμε τις συμμαχίες μας και να διατηρήσουμε την αποτρεπτική μας ισχύ» σημειώνει ο κ. Αρβανιτόπουλος.
Πηγή: protothema.gr
15 Φεβρουαρίου 2025 – Πρώτο μέρος: Οι ΗΠΑ και οι παγκόσμιες ανακατατάξεις
Πώς αλλάζει η αμερικανική ηγεσία τις γεωπολιτικές ισορροπίες; Τι σημαίνει η επιστροφή Τραμπ για την Ευρώπη, την Κίνα, τη Ρωσία και τον υπόλοιπο κόσμο; Και πώς η εσωτερική πόλωση στις ΗΠΑ επηρεάζει τη διεθνή σταθερότητα; Ολόκληρη η συνέτευξη στον παρακάτω σύνδεσμο:
https://www.skairadio.gr/%C2%ABo-kosmos-kai-i-ellada-to-2025%C2%BB/episode-2025-02-15
22 Φεβρουαρίου 2025 – Δεύτερο μέρος
Οι Ηνωμένες Πολιτείες επαναπροσδιορίζουν τον ρόλο τους, η Ευρώπη δοκιμάζει τις αντοχές της και οι ευρωατλαντικές σχέσεις βρίσκονται σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Την ίδια στιγμή, η Κίνα και η Ρωσία διεκδικούν μεγαλύτερη επιρροή, ενώ η επιστροφή Τραμπ ανατρέπει τις παγιωμένες ισορροπίες. Μπορεί η Ευρώπη να χαράξει αυτόνομη πορεία απέναντι σε μια Αμερική που αλλάζει στρατηγική; Είναι η Ρωσία μια υπολογίσιμη δύναμη ή μια «χάρτινη τίγρης»; Και πώς μπορεί η Ελλάδα να μετατρέψει την αστάθεια σε ευκαιρία; Ολόκληρο το δεύτερο μέρος της συνέντευξης στον παρακάτω σύνδεσμο:
https://www.skairadio.gr/index.php/%C2%ABo-kosmos-kai-i-ellada-to-2025%C2%BB/episode-2025-02-22
Πηγή: skairadio.gr
