Εκδήλωση του Ιδρύματος «Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής» (https://ikk.gr/) με το The Fletcher School at Tufts University https://fletcher.tufts.edu/ με κεντρικό ομιλητή τη dean, κα Racher Kyte.
![](https://arvanitopoulos.eu/wp-content/uploads/2022/11/Ο-κ.-Αρβανιτόπουλος-Διευθυντής-του-Ι.Ι.Κ.-υποδέχεται-στο-Ίδρυμα-την-κα-Racher-Kyte-dean-του-Fletcher-1-1024x683.jpg)
![](https://arvanitopoulos.eu/wp-content/uploads/2022/11/Κ.-Καραμανλής-και-Κ.-Αρβανιτόπουλος-1-1024x683.jpg)
![](https://arvanitopoulos.eu/wp-content/uploads/2022/11/Με-τον-καθηγητή-του-Fletcher-κ.-Richard-Shultz-1-1024x683.jpg)
![](https://arvanitopoulos.eu/wp-content/uploads/2022/11/Κ.-Αρβανιτόπουλος-προλογίζοντας-την-εκδήλωση-1-1024x683.jpg)
![](https://arvanitopoulos.eu/wp-content/uploads/2022/11/Η-dean-του-Fletcher-κα-Rachel-Kyte-μιλάει-για-τις-προκλήσεις-που-θέτει-η-Κλιματική-Αλλαγή-και-την-ευθύνη-της-ηγεσίας-1-1024x684.jpg)
Εκδήλωση του Ιδρύματος «Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής» (https://ikk.gr/) με το The Fletcher School at Tufts University https://fletcher.tufts.edu/ με κεντρικό ομιλητή τη dean, κα Racher Kyte.
Εδώ μπορείτε να δείτε ολόκληρη τη συνέντευξη: https://www.ertflix.gr/en/vod/vod.222516-sto-kentro-19#.Y2QXmjnKUio.link
Συνέντευξη στο ΠΡΩΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ για τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ
«Δεν είναι εύκολη αυτή η εκλογική διαδικασία γιατί το κλίμα έχει επιδεινωθεί από τον καλπάζοντα πληθωρισμό που πλήττει και την Αμερική και ο οποίος φαίνεται στις αντλίες της βενζίνης και στα τρόφιμα των σουπερμάρκετ, κάτι που επηρεάζει την καθημερινότητα του Αμερικανού πολίτη».
«Εάν προστεθούν σε αυτά και τα συσσωρευμένα προβλήματα που έχουν να κάνουν όχι μόνο με τις οικονομικές ανισότητες, αλλά και ζητήματα που έχουν να κάνουν με αξιακά θέματα όπως οι αμβλώσεις και ένα σωρό άλλα σοβαρά κοινωνικά θέματα, βλέπουμε ότι στην Αμερική υπάρχει ένας ακήρυχτος εμφύλιος πόλεμος χαμηλής έντασης. Υπάρχει μια τεράστια πόλωση. Η Αμερική είναι σαφώς χωρισμένη στα δύο. Έχουμε την Αμερική των παγκοσμιοποιημένων και κοσμοπολίτικων μητροπολιτικών κέντρων των ακτών και έχουμε και την ενδοχώρα, τα βιομηχανικά κέντρα, τις αποβιομηχανοποιημένες περιοχές, τις αγροτικές περιοχές. Και βέβαια το πρόβλημα συνίσταται στο ότι υπάρχουν πλέον και εσωτερικές πολώσεις και μέσα στα δύο κόμματα».
Οι ακραίοι πλέον έχουν καταλάβει και το Δημοκρατικό Κόμμα παρά τις προσπάθειες του Μπάιντεν να κρατήσει μια κεντρώα πολιτική, ενώ όσο αφορά στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, πλέον, πολλοί Αμερικανοί δεν λένε τους Ρεπουμπλικάνους “Republicans” αλλά “Retrumplicans”, «εννοώντας ότι βρίσκονται κάτω από την απόλυτη επιρροή του Τραμπ, ο οποίος ακόμα έχει μια υψηλή δημοφιλία στους κύκλους των Ρεπουμπλικάνων και δεύτερον, έχει μια τρομακτική ικανότητα να συσσωρεύει πολιτικό χρήμα, κάτι το οποίο είναι αναγκαίο σε όλους τους υποψηφίους». Και καθώς εμπλέκεται στις επιμέρους εκλογές, «είτε αυτές αφορούν κυβερνήτες πολιτειών, είτε γερουσιαστές, είτε βουλευτές του Κογκρέσου, αυτό το οποίο συμβαίνει είναι ότι πολλοί υποψήφιοι, αν δεν “φιλήσουν το χέρι” του Τραμπ, ουσιαστικά δεν έχουν καμία τύχη».
«Και όπως έχουμε ήδη διαπιστώσει από την καταστροφική και τραυματική πρώτη του προεδρία- ελπίζουμε να μην υπάρξει δεύτερη, εγώ τουλάχιστον- το πρόβλημα είναι ότι αναπαράγει μια τέτοια κουλτούρα η οποία είναι πλέον στο περιθώριο των δημοκρατικών θεσμών και των δημοκρατικών συμβάσεων» .
«Ο Τραμπ έχει κατορθώσει να πείσει ένα κομμάτι της κοινής γνώμης και την πλειοψηφία των Ρεπουμπλικάνων, πρώτον, ότι οι εκλογές εκλάπησαν από το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα και από τον ίδιο προσωπικά. Ακόμη, δηλαδή, υπάρχουν Αμερικανοί και θα έλεγα ότι στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα είναι ένα πολύ μεγάλο ποσοστό, το οποίο πιστεύει ότι έχασαν τις εκλογές με νοθεία. Πιστεύει αυτό το αφήγημα του Τραμπ. Δεύτερον, έχει πείσει τους οπαδούς του ότι όλες αυτές οι διώξεις τις οποίες υφίσταται για λόγους που έχουν να κάνουν με το ότι έχει καταχραστεί χρήματα ή γιατί πήρε ουσιαστικά χωρίς καμία νόμιμη νομότυπη διαδικασία και αποχαρακτήρισε πολλά απόρρητα έγγραφα και τα έκρυβε στην έπαυλή του και ούτω καθεξής, έχει πείσει ότι όλες αυτές οι νομικές επιπτώσεις και διώξεις που υφίσταται είναι κατ’ ουσία μια πολιτική δίωξη. Έχει κατορθώσει να απευθυνθεί σε ό, τι πιο αντιδραστικό κομμάτι της αμερικανικής κοινωνίας υπάρχει και έχει δημιουργήσει ένα πάρα πολύ ισχυρό ρεύμα. Αλλά εδώ είναι το στοίχημα. Εάν σε αυτές τις ενδιάμεσες εκλογές οι Ρεπουμπλικάνοι κάτω από αυτή την επιρροή, την τραμπική επιρροή, ουσιαστικά πάρουν είτε τη Γερουσία είτε τη Βουλή των Αντιπροσώπων είτε και τα δύο, το έργο του Μπάιντεν γίνεται πάρα πολύ δύσκολο».
Πέρα από τους χειρισμούς του Προέδρου Μπάιντεν, ιδίως στην περίοδο της πανδημίας και στο κομμάτι της επιδοματικής πολιτικής, που του χρεώνεται ότι οδήγησε στην άνοδο τον πληθωρισμό, η «αμερικανική κουλτούρα πιστεύει πολύ στη δύναμη». «Οι εικόνες ενός μεγάλου ανθρώπου, ο οποίος βρίσκεται πολλές φορές να τα χάνει, να μην ξέρει που βρίσκεται, τον έχει «αδυνατίσει» και ως εκ τούτου βαδίζουμε προς επισφαλείς εκλογές, υπό την έννοια ότι αν συμπεριλάβουμε σε αυτήν την αναιμική προεδρία και το γεγονός ότι η οικονομία δυστυχώς μαστίζεται από έναν καλπάζοντα πληθωρισμό, αυτό είναι μια συνταγή που μπορεί να μας οδηγήσει σε ένα αδιέξοδο, σε αυτό το οποίο οι Αμερικανοί πολιτικοί επιστήμονες ονομάζουν gridlock, δηλαδή δεν μπορείς να κυβερνήσεις ουσιαστικά γιατί δεν ελέγχεις κανένα από τα δύο σώματα του Κογκρέσου».
Πηγή: https://www.ertnews.gr/roi-idiseon/k-arvanitopoylos-sto-proto-gia-tis-endiameses-ekloges-stis-ipa-stin-ameriki-yparchei-enas-quot-akirychtos-emfylios-quot-polemos-chamilis-entasis-audio/
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν φτάσει για πρώτη φορά στο συμπέρασμα ότι η Τουρκία είναι ένας αναξιόπιστος εταίρος» είπε στις «Συνδέσεις» ο κ. Αρβανιτόπουλος επισημαίνοντας ότι το κατεστημένο εξωτερικής πολιτικής στην Αμερική θα κάνει ό,τι μπορεί για να κρατήσει την Τουρκία σε τροχιά γύρω από τη Δύση.
Στον απόηχο της χθεσινής συνάντησης του Τούρκου προέδρου με τον Βλαντίμιρ Πούτιν και της σθεναρής αντίστασης του γερουσιαστή Ρόμπερτ Μενέντεζ στο αίτημα για την αναβάθμιση των τουρκικών F-16 ο κ. Αρβανιτόπουλος εξήγησε γιατί η Άγκυρα έχει μια ανοχή από τη Δύση.
«Πρέπει να αντιληφθούμε ότι η Τουρκία πουλάει τη γεωπολιτική της θέση, dηλαδή είναι ένας “γεωπολιτικός μεντεσές” που συνδέει τρία περιφερειακά υποσυστήματα με μια μεγάλη χώρα σε μια κρίσιμη περιοχή και αυτό πουλάει προς τη Δύση. Από την άλλη πλευρά όμως και η Δύση δεν είναι διατεθειμένη να ανεχθεί αυτή την ακραία αναθεωρητική και επεκτατική στάση που έχει προς την Ελλάδα, αλλά και γενικότερα τη στάση της σε ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα όπως το Ουκρανικό», πρόσθεσε ο κ. Αρβανιτόπουλος.
Σχολιάζοντας την αιφνιδιαστική συνάντηση μεταξύ του Συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ Τζέικ Σάλιβαν με τον Ιμπραχίμ Καλίν, Επικεφαλή Σύμβουλο του προέδρου της Τουρκίας ο κ. Αρβανιτόπουλος ανέφερε ότι έγινε για να διευθετηθούν εκκρεμή θέματα μεταξύ των δύο χωρών.
Μιλώντας για τον κοινωνικό μετασχηματισμό που έχει επέλθει στην τουρκική κοινωνία δήλωσε ότι «ο Ερντογάν έχει στρέψει την Τουρκία σε ένα ισλαμικό κράτος και αυτό δύσκολα πια αλλάζει».
Συμφωνα με τον πολιτικό επιστήμονα, πλέον υπάρχει ένας κοινωνικός μετασχηματισμός που δεν θα αλλάξει με την έξοδο του Ερντογάν από την εξουσία τονίζοντας ότι η Άγκυρα εκτιμά ότι δεν την συμφέρει να εξαρτάται από τη Δύση.
«Η Τουρκία ετοιμάζει πάρα πολύ μεθοδικά για επί σειρά ετών τα επόμενα της βήματα. Το Κυπριακό δεν το έκανε το ’74, το ετοίμαζε τη δεκαετία του ’60. Από το ’74 και μετά βλέπουμε να εκτυλίσσεται μπροστά μας μια ακραία αναθεωρητική και επεκτατική πολιτική, η οποία δεν είναι μόνο σε ρητορικό επίπεδο, εκτός αν συνηθίσουμε πια τις παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου, την απλοποίηση του μεταναστευτικού, το casus belli και ούτω καθεξής. Δηλαδή τοις πράγμασι αμφισβητεί τα κυριαρχικά μας δικαιώματα και αυτή τη στιγμή έχει πάει σε μια τέτοια ακραία κλιμάκωση που είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς πως μπορεί να αναδιπλωθεί. Πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί και πολύ προσεκτικοί», σχολίασε ο κ. Αρβανιτόπουλος.
Aπό την πλευρά του ο κ. Αρβανιτόπουλος προσέθεσε ότι η Ελλάδα έχει επιτύχει σε ένα βαθμό τη διπλωματική απομόνωση της Τουρκίας.
Δείτε εδώ ολόκληρη τη συνέντευξη:
Πηγή: Συνδέσεις | ΕΡΤ
Η Ρωσία απέτυχε σε όλους τους στόχους της στην πρώτη φάση του πολέμου στην Ουκρανία. Η απρόκλητη εισβολή της στην Ουκρανία συσπείρωσε τη Δύση, επαναβεβαίωσε την αναγκαιότητα της ύπαρξης του ΝΑΤΟ, οδήγησε την Γερμανική εξωτερική πολιτική σε αλλαγή υποδείγματος, και τη Σουηδία και την Φινλανδία στον προθάλαμο της Νατοϊκής Συμμαχίας. Επιπλέον, η δυτική στρατιωτική
βοήθεια έδωσε τη δυνατότητα στην Ουκρανία να απωθήσει τις ρωσικές δυνάμεις και να τις περιορίσει στην περιοχή του Ντονμπάς.
Η δεύτερη φάση του πολέμου έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά. Έχει μετατραπεί σε έναν πόλεμο φθοράς. Ταυτόχρονα, όμως, αποκαλύπτει και την πραγματική στόχευση της Ρωσίας. Η Ρωσία πολεμάει την Ουκρανία αλλά στοχεύει τη Δύση. Η μόχλευση του ενεργειακού και του επισιτιστικού δείχνει τις πραγματικές διαστάσεις αυτού του πολέμου. Ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν είναι μια μεμονωμένη περιφερειακή διένεξη. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία δεν αποσκοπεί απλώς στην προσάρτηση εδαφών, στην “φινλανδοποίηση” της Ουκρανίας ή στην αλλαγή του καθεστώτος της. Έχει ως απώτερο στόχο τη συνολική αναθεώρηση του status quo. Η Ρωσία, όσο και η Κίνα με διαφορετική τακτική, αμφισβητούν συνολικά την δυτικοκεντρική φιλελεύθερη τάξη. Ο αναθεωρητισμός τους αμφισβητεί την πλανητική κατανομή ισχύος, προβάλλει το μοντέλο του αυταρχισμού ως εναλλακτικό της δημοκρατίας, και το μοντέλο του ολιγαρχικού καπιταλισμού στο οικονομικό επίπεδο.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία σηματοδοτεί την επιστροφή της Realpolitik, την επιστροφή σε ένα περιβάλλον ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων.
Η Κίνα και η Ρωσία επιδιώκουν ουσιαστικά τη μεταβολή του πλανητικού ισοζυγίου ισχύος εις βάρος της Δύσης. Οι αναθεωρητικές τους αξιώσεις συμπίπτουν με μια σειρά εσωτερικών προκλήσεων για τις δυτικές δημοκρατίες.
Από την αλλαγή του αιώνα η Δύση είχε εισέλθει σε μια παρατεταμένη περίοδο δυστοπίας. Οι βεβαιότητές μας κατέρρεαν η μία μετά την άλλη. Η οικονομική κρίση του 2008 ανέδειξε την αρνητική πλευρά της παγκοσμιοποίησης και επέτεινε τις ανισότητες δημιουργώντας κοινωνική δυσανεξία. Η τεχνολογική επανάσταση έχει ήδη δημιουργήσει μια νέα διαιρετική κοινωνική τομή προνομιούχων και μη προνομιούχων στη βάση του τεχνολογικού αλφαβητισμού.
Επιπλέον, οι πολιτικές ταυτότητας, διχάζουν τις δυτικές κοινωνίες. Αυτό, σε συνδυασμό με τα μεταναστευτικά ρεύματα, δημιουργεί μια πολιτική πόλωση, έναν κοινωνικό διχασμό, και κρίση των δημοκρατικών θεσμών.
Την ίδια ώρα, το δυτικό καπιταλιστικό μοντέλο πλησίαζε το σημείο τήξης και σε άλλα σημεία. Το μοντέλο της ανεξέλεγκτης ανάπτυξης και η πληθυσμιακή έκρηξη απομείωνε τους πεπερασμένους πόρους του πλανήτη και έφερνε το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής.
Αλλά και στο επίπεδο της υγείας, από το ᾽85 και μετά, είχαμε αλλεπάλληλες κρίσεις: HIV, SARS, H1N1, Ebola. Ούτε οι κρίσεις αυτές, ούτε οι προειδοποιήσεις του Ομπάμα το 2014, αποδείχθηκαν αρκετές για να μας προετοιμάσουν για την κρίση πανδημίας που έφερε ο ιός COVID-19.
Τα εσωτερικά προβλήματα των δυτικών δημοκρατιών σε συνδυασμό με τις αναθεωρητικές αξιώσεις Κίνας και Ρωσίας είναι οι κύριοι λόγοι, για τους οποίους το διεθνές σύστημα έχει εισέλθει σε μια περίοδο συστημικής αλλαγής προς την κατεύθυνση ενός πολυκεντρικού συστήματος ισορροπίας της ισχύος. Ο πόλεμος στην Ουκρανία μπορεί να μην εξελιχθεί σε έναν καταστροφικό παγκόσμιο πόλεμο, όπως ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος. Σηματοδοτεί, όμως, την είσοδο σε μια μεταβατική περίοδο συνολικής αμφισβήτησης του status quo, που οδηγεί, αν δεν αντιστραφεί η πορεία, στην απαρχή μιας μακρόσυρτης διαδικασίας συστημικής αλλαγής.
Για τη Δύση, πέρα από την όψιμη συσπείρωσή της, ως αποτέλεσμα της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, η αποτελεσματική αντιμετώπιση της Κίνας, της Ρωσίας, αλλά και των μεγάλων προκλήσεων του 21ου αιώνα, όπως των ανισοτήτων, του κοινωνικού κατακερματισμού, της κλιματικής αλλαγής, των πανδημιών, του μεταναστευτικού, προϋποθέτουν αλλαγή υποδείγματος στο εσωτερικό και την ενότητα του ευρωατλαντικού χώρου στο εξωτερικό.
Μετά τη μεγάλη ύφεση του 1929, o Ρούζβελτ ανέταξε την οικονομία και την κοινωνική συνοχή στη βάση ενός νέου κοινωνικού συμβολαίου με το New Deal, και την ομιλία του για τις τέσσερις ελευθερίες που αποτελούσαν τα βασικά κοινά ανθρώπινα δικαιώματα για την επιβίωση της δημοκρατίας και της ελεύθερης κοινωνίας. Οι δυτικές κοινωνίες βρίσκονται σήμερα απέναντι σε μια αντίστοιχη ιστορική πρόκληση στο εσωτερικό τους. Είναι επιτακτική η επιστροφή σε ένα κοινωνικό φιλελευθερισμό, που θα αντιμετωπίσει τη μάστιγα των ανισοτήτων αυξάνοντας την κοινωνική κινητικότητα, και ένα αξιακό πρόταγμα που θα εντάξει τις επιμέρους ταυτοτικές πολιτικές σε ένα ενιαίο κοινωνικό σύνολο.
Στο πλανητικό επίπεδο, η Δύση, ενωμένη, μπορεί να παραμείνει κυρίαρχη στο πλανητικό σύστημα. Χρειάζεται, όμως, ένα νέο Ατλαντικό Σύμφωνο, που να αποτυπώνει μια πιο ισότιμη σχέση, και μια νέα κατανομή ρόλων. Οι συνθήκες έχουν ωριμάσει, πλέον, για τη μετάβαση από το καθεστώς της «στρατηγικής εξάρτησης» της Ευρώπης από τις ΗΠΑ, στη διατλαντική «στρατηγική συμπληρωματικότητα».
Ο στρατηγικός στόχος της Δύσης δεν είναι, πλέον, η επέκταση της δυτικοκεντρικής φιλελεύθερης τάξης (liberal order), αλλά η περιχαράκωση και η διάσωση των δημοκρατιών και η ανάσχεση των αναθεωρητικών δυνάμεων του αυταρχισμού.
Βραχυπρόθεσμα, αυτό σημαίνει μια κοινή και αποτελεσματική στρατηγική για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, του πληθωρισμού, και της επαπειλούμενης οικονομικής κρίσης που θα δοκιμάσει ακόμη περισσότερο τη συνοχή των δυτικών δημοκρατιών.
Μακροπρόθεσμα, η Δύση θα πρέπει να αποκρυσταλλώσει την στρατηγική της απέναντι στη μείζονα (Κίνα), και την ήσσονα (Ρωσία) αναθεωρητική δύναμη του σκαληνού γεωπολιτικού τριγώνου που σχηματίζεται. Την δεκαετία του 60 η Αμερική έκανε το περίφημο άνοιγμα στην Κίνα, ως τακτική απομόνωσης της μείζονος δύναμης που ήταν τότε η Ρωσία. Αν σήμερα η Κίνα αποτελεί την μείζονα αναθεωρητική δύναμη του συστήματος, η Δύση θα πρέπει να αποκαταστήσει κάποιου είδους modus operandi με τη Ρωσία, ώστε να αποφύγει ένα διμέτωπο ψυχρό πόλεμο. Αν αυτό το θεώρημα παραμένει στέρεο, θα πρέπει η τελευταία πράξη του ουκρανικού δράματος να γραφεί με την διπλωματική πένα και όχι με την στρατιωτική λόγχη.
Πρώτη δημοσίευση “ΕΣΤΙΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ” 23 Οκτωβρίου 2022
Στην παρέμβασή του ο κ. Αρβανιτόπουλος επεσήμανε πως «Ο πόλεμος στην Ουκρανία αποτελεί τομή και αφετηρία μιας νέας ιστορικής περιόδου».
Ο Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος παρουσίασε το νέο βιβλίο του καθηγητή Κωνσταντίνου Φίλη «Το μέλλον της Ιστορίας», στο οποίο δίνονται απαντήσεις για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ο Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος συμμετέχει στο βιβλίο με άρθρο του για τον ρόλο της Αμερικής στη νέα πλανητική τάξη πραγμάτων, όπως αυτή διαμορφώνεται μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Abstract
Democracy is retreating worldwide. As Freedom House reports, the US has not escaped this trend. The system of checks and balances of American democracy managed to thwart Trump’s assault on democracy. But together with longstanding institutional and structural defects, his
presidency clearly indicates that American democracy is on the verge of political decay. Political polarisation, inequalities, identity politics and the inability of the two political parties to reach compromises are further testing the American democratic institutions. To avert decay, the US
needs a reform coalition to bring about institutional changes; and more importantly, to establish inclusive economic policies and a renewed focus on citizenship, duty and a shared purpose.
Keywords
Democracy, Checks and balances, Vote suppression, Polarisation, Inequalities, Identity politics.
Introduction
Democracy is retreating worldwide. Freedom House reports that the number of democracies is shrinking and that democracy is declining in the US itself (Freedom House 2019). The same report maintains that the great challenges facing American democracy started before Donald Trump’s presidency. ‘Intensifying polarization, declining economic mobility, the outsized influence of special interests, and the diminished influence of fact-based reporting in favor of bellicose partisan media’ were some of the problems already facing American democracy before Trump (2019, 17).
The US is in the midst of a political and constitutional crisis that could seriously threaten its democracy over the next years. The storming of Capitol Hill on 6 January 2021 was an assault on democracy that continues unabated. The hope that Trump would fade away after the January 2021 insurrection and his subsequent electoral defeat has proved futile. Trump’s shadow lingers over the political system and the Republican Party. He has built a movement around a cult of personality that allows him to maintain high rates of popularity and support among his followers.
Under Trump’s ‘hostile takeover’ of the Republican Party, as Jared Kushner phrased it (cited in Diamond 2020), all kinds of tactics are being used to bend the rules to the party’s advantage, including suppressing the vote. State legislatures are enacting legislation
that amounts to vote suppression, while giving themselves greater control of the election certification process (Kagan 2021). More than 100 leading scholars of democracy have signed a Statement of Concern warning about grave threats to American democracy stemming from the efforts to suppress voting (Norris 2021).
This article argues that American democracy is being threatened with political decay by the lasting effects of Trump’s presidency together with longstanding institutional defects, as well as extreme polarisation, widening inequalities and identity politics. For this decay to be averted, there is urgent need of enlightened leadership and a broad reform coalition to bring about institutional changes; inclusive economic policies; and a renewed focus on citizenship, duty and shared purpose.
The effects of Trump’s presidency on American democracy
Aristotle warned that demagogues who could capture the minds of the people posed a real threat to democracy. Aware of these risks, ‘the framers of the Constitution instituted a system of checks and balances. The point was not simply to ensure that no one branch of the government dominated the others but also to anchor in institutions different points of view’ (Snyder 2021). They designed a system ‘to protect minority points of view, to protect us from leaders inclined to lie, cheat and steal, and to protect the majority against minorities who are determined to subvert the constitutional order’ (Galston and Kamarck 2022).
Proving resilient at both the federal and state levels, these checks and balances managed to thwart the Trumpian assault on democracy. Congress held its own, confronting the president with impeachment charges not once but twice. The judiciary remained independent and resisted his attempts to overturn the election results. A total of 62 lawsuits that Trump’s legal team filed were either dropped or unsuccessful in court. Many of these decisions were made by Republican judges. The former president’s biggest disappointment may have been ‘the Supreme Court’s decision not to hear election challenges concerning states he claimed he had won’ (Galston and Kamarck 2022).
The states also resisted Trump’s federal actions or decisions, especially regarding the pandemic. And the military upheld the long democratic tradition of civil–military relations in the US whereby the armed forces, under civilian control, stay out of politics. Finally, the press remained fundamentally free even though Trump ‘spent four years using the bully pulpit of the presidency to mock the press. He revoked the press credentials of reporters he did not like. Nevertheless, reporters were not afraid to call out his lies’ (Galston and Kamarck 2022). However, the discrediting of the traditional media—together with the decline of local news, which was a result of the financial crisis of 2008—and Trump’s skilful use of social media, especially Twitter, led to distortion of the truth and reality during his presidency. In a functional representative democracy, the social media cannot be citizens’ only source of information. Social media ‘supercharge the mental habits by which we seek emotional stimulation and comfort, which means losing the distinction between what feels true and what actually is true’ (Snyder 2021).
The checks and balances of the American political system withstood the Trump presidency’s frontal assault on the democratic institutions, norms, conventions and traditions of the US. However, his presidency polarised this system to the extreme and exacerbated weaknesses in its institutions. His constant attack on the truth, culminating in the ‘Big Lie’ of the rigged election, has misinformed and disoriented US citizens and has sapped the foundations of American democracy. ‘There is no guarantee that constitutional democracy will survive another sustained—and likely better-organized—assault in the years to come’ (Galston and Kamarck 2022).
Institutional factors
The deterioration of democracy started even before Trump, it being the result of ‘the persistent gridlock in US Congress, deepening political polarisation and the corrupting role of dark money in politics. It accelerated during the last four years, with attacks on the news media, risks to the impartiality of the courts, and the weakening role of Congress as an effective check and balance on executive powers’ (Norris 2021). Moreover, the assortment of deep structural problems and sweeping historical changes that are taking place simultaneously make this an existential crisis for American democracy.
The aftermath of the 2020 presidential election highlighted the problems of the ‘unique combination of a majoritarian electoral system with strong minoritarian institutions’ (McCoy and Press 2022). The Senate, for example, is highly disproportionate in its representation, with ‘two senators per state regardless of their population, from Wyoming’s 580,000 to California’s 39,500,000’ (McCoy and Press 2022). This disproportionality becomes particularly problematic when it comes to the electoral college. ‘All but two states give the winner of the popular vote in their state all of the electors from that state’ (Lessig 2021). This disproportionality has resulted in elections being focused on the so-called swing states. These states provide sufficient electoral college votes to win the election regardless of the outcome in the popular vote.
This, in effect, is how Trump won in 2016, despite his claim that he had won not only the electoral college but the popular vote as well. His argument was that Hillary Clinton had won the popular vote because millions of people had voted illegally (O’Toole 2020). After the 2020 election Trump actively tried to overturn the will of the people. When that failed, the assault on the electoral process took a more organised form. ‘Republican majorities in state legislatures are passing laws making it harder to vote and weakening the ability of election officials to do their jobs. Trump’s supporters are also trying to defeat incumbents who upheld the integrity of the election and replace them with the
former President’s supporters’ (Galston and Kamarck 2022).
If you add to these efforts the traditional gerrymandering, you have a new organised attack against American democracy from the ground up. Partisan gerrymandering has resulted in a radical manipulation of legislative districts. A study by the USC Schwarzenegger Institute found that after the 2018 election the result of gerrymandering was that almost 60 million Americans live under minority rule in their state legislatures.
Polarisation
The destructive power of polarisation in American politics makes things even worse. A recent Carnegie Endowment article argues that ‘the United States is the only advanced Western democracy to have faced such intense polarization for such an extended period’ (McCoy and Press 2020). According to the authors one of the reasons for this intense polarisation is the so-called white backlash, the reaction of the white population to a demographic shift that threatens their dominant position in all arenas of power. Polarisation goes beyond politics to the basis of the social pyramid, affecting even consumer interests and lifestyle preferences (Ruch et al. 2020). The result is a polarised political system and an increasingly polarised society.
There has been a fundamental change in the ideological nature of the two major parties in the US, and this has contributed to the intensity of the country’s political polarisation. The two parties have been transformed from large associations encompassing wide ideological trends to ideologically homogeneous parties. In recent years partisan identities have gradually merged ‘with our racial, religious, geographic, ideological, and cultural identities’ (Klein 2020). These merged identities make the two-party system highly polarised and rigid and have ‘attain[ed] a weight that is breaking our institutions and tearing all the bonds that hold this country together’ (Klein 2020).
Democratic institutions rest on norms, as well as ‘on compromise, cooperation, respect for truth and are bolstered by an active, self-confident citizenry and a free press. When democratic values come under attack and the press and civil society are neutralized, the institutional safeguards lose their power. The gradual erosion of checks and balances thus gives way to sudden institutional collapse’ (Acemoglu 2020). The Trump
presidency not only assaulted democratic institutions; perhaps equally importantly, ‘he destroyed many Americans’ trust in their institutions’ (Acemoglu 2020).
The growing polarisation, distrust, intolerance, the intertwining of partisan affiliations with racial, ethnic, or religious identities, and the inability to forge political compromises across partisan divides’ are all signs of political decay (Diamond 2020). The term ‘political decay’ was first used by Huntington in his seminal 1968 work Political Order in Changing Societies to explain the instability in many developing countries after the Second World War. His argument was that ‘socioeconomic modernization caused problems for traditional political orders, leading to the mobilization of new social groups whose participation could not be accommodated by existing political institutions. Political decay was caused by the inability of institutions to adapt to changing circumstances’ (Fukuyama 2014).
Fukuyama has used Huntington’s term ‘political decay’ to account for the causes of political dysfunction in the US today. The political system is decaying, he argues, because its traditional system of checks and balances has become rigid: ‘In an environment of sharp political polarization, this decentralized system is less and less able to represent majority interests and gives excessive representation to the views of interest groups and activist organizations that collectively do not add up to a sovereign American people.’ Fukuyama is rather pessimistic about the prospect of political reform, predicting that political decay in America will continue ‘until some external shock comes along to catalyze a true reform coalition and galvanize it to action’ (Fukuyama 2014).
Inequalities
That parts of the American public place less trust in the country’s institutions is also due to the increasing inequalities that have obfuscated the American dream. In recent decades inequalities have grown exponentially in the US. In a 2014 article, Nick Hanauer writes, ‘During the past three decades, compensation for CEOs grew 127 times faster than it did for workers. Since 1950, the CEO-to-worker pay ratio has increased 1,000 percent . . . CEOs used to earn 30 times the median wage; now they rake in 500 times’ (Hanauer 2014).
Globalisation brought about trade and development but in a very uneven way. For example, increased trade with China and other low-wage countries accelerated the decline in manufacturing employment in the developed world, leaving many economically depressed communities behind. Manufacturing communities in the US saw their jobs shipped off to China and Mexico and experienced rising rates of unemployment at home.
One of the major effects of the post-1990 wave of globalisation in the US is the decoupling of corporations from local communities. Companies and corporations have always been social units as well as economic entities. Corporations were first created in medieval Europe as an independent vehicle to achieve economic progress but also to create prosperity for society or to build institutions for the public good, such as hospitals and universities (Schwab 2020).
However, corporations gradually abandoned this vision and embraced that of Milton Friedman. For the University of Chicago economist, ‘There is one and only one social responsibility of business. To use its resources and engage in activities designed to increase its profits’ (cited in Schwab 2020). In short, the business of business is strictly business. The result of the transition was that ‘wages in the United States started to stagnate. Union power declined. The natural environment deteriorated as the economy improved. Governments found it difficult to gather taxes from multinational corporations.
In the four decades since 1980, economic inequality of all forms has significantly increased’ (Schwab 2020). The economy looks like a bottleneck with the rich in the neck, the poor in the bottle and no wealth going through. Furthermore, the US has veered away from the post-war spirit of social responsibility and public service, expressed by Kennedy’s ‘Ask what you can do for your country’, to the ‘Greed is good’ ethos of personal and corporate wealth aggrandisement. Eventually ‘the market became everything, public service was devalued, and taxes were for suckers’ (Walt 2020).
Inequalities were also exacerbated by the fourth industrial technological revolution. Technological changes created a new social stratification between technologically literate and technologically illiterate citizens and workers. Workers were being left behind, either because automation was leading them to unemployment or because they did not have the means to acquire the new skills essential to re-enter the workforce.
This was not the only impact of technology on American democracy, however. The growth of gigantic Internet platforms that wielded so much control over political communication posed a big challenge. ‘These behemoths now dominate the dissemination of information and the coordination of political mobilization . . . No liberal democracy is content to entrust concentrated power to individuals based on assumptions about their good intentions’ (Fukuyama et al. 2021).
Globalisation intensified inequalities, but the information available gave people immediate knowledge of those disparities. Citizens could now have all the data at hand and could make comparisons, and that brought resentment.
Identity politics
During the twentieth century political competition in the US was mainly defined by economic issues. The Democratic Party was largely associated with policies that favoured increased government spending, a larger welfare state and regulations on business. The Republican Party, in turn, was associated with policies that favoured limited government, fewer safety nets and more laissez-faire policies. In the twentyfirst century political competition appears to centre around the issue of identity.
Political struggles do not revolve solely around economic conflict anymore, but around the resentment of groups in society that believe their dignity has been affronted and their rights have been violated. The left shifted its emphasis from the ‘conditions of the working class to the often psychological demands of an ever-widening circle of marginalized groups’ (Fukuyama 2018). According to Fukuyama, the Hegelian struggle for
recognition, as the ultimate driver of human history, is the essence of identity politics— and it is this that drives a large part of the political struggles today.
McCoy and Press argue that one of the reasons that the US is so polarised is ‘the durability of identity politics in a racially and ethnically diverse democracy’ (2022). As the Black Lives Matter and #MeToo movements have shown, identity politics was a natural and inevitable response to injustice. More importantly, these movements have brought about a social awakening, and changes in public policy and cultural norms in the direction of greater socioeconomic equality.
However, the right used identity politics to focus on, and subsequently to mobilise, other groups of society that fall outside of the cultural scope of the new left. These groups include working-class people that have become impoverished or have been left behind because of the negative effects of globalisation or automation and the forces of the technological revolution, and farmers and farm households that have low income and low wealth. Among a significant segment of white American society that has been dragged into the underclass and feels threatened
by other social groups, there has been a negative reaction, the white backlash. Thus, a new political competition has emerged alongside cultural and identity politics.
A side effect of this identity politics is the issue of political correctness, which has also mobilised the right. Trump’s rhetoric and behaviour would have ended the career of any politician in the past. For many of his supporters, Trump may be ‘mendacious, malicious, bigoted, and unpresidential, but at least he says what he thinks’ (Fukuyama 2018, 119). By attacking political correctness head on, Trump ‘was moving the focus of identity politics from the left, where it was born, to the right, where it is now taking root’ (Fukuyama 2018, 119). The identity politics of the right includes ethnicity; the Christian religion; rural residence; and belief in traditional family values. Trump dangerously included race. In fact, he ‘was careful not to articulate overly racist views. But he has happily accepted support from individuals and groups that hold them. Since his rise, white nationalism has moved from a fringe movement to something much more mainstream in American politics’ (Fukuyama 2018, 120).
Identity politics was embraced by both the Democrats and the Republicans in a way that, far from helping to overcome urban–rural, religious–secular and racial–ethnic cleavages, actually exacerbated them (Edsall 2022). In an article that has been highly criticised by the left, Mark Lilla (2016) wrote that ‘American liberalism has slipped into a kind of moral panic about racial, gender, and sexual identity that has distorted liberalism’s message and prevented it from becoming a unifying force capable of governing.’ In a book he wrote a year later, Lilla insisted that Trump’s accession to the White House was a backlash against an obsession with identity politics on the part of the American
left: ‘We need no more marchers. We need more mayors’ (Lilla 2017, 37).
Be that as it may, it is clear that identity politics has contributed to the polarisation of the political system. The Republican Party has moved to more conservative and extremist views, as represented by its Tea Party wing, while the Democratic Party has veered to
the left (Mann and Ornstein 2012).
Conclusion
Political polarisation, institutional factors, inequalities and identity politics are testing the constitutional stability of American democracy. Trump’s presidency weakened its institutions and traditions and assaulted the system’s checks and balances. Trump viciously attacked the separation of powers, the free press, the independent judiciary and the integrity of elections. He exacerbated existing weaknesses in the political system.
But more importantly he intensified political polarisation to such an extent that it is difficult to see how it could be reversed. Polarisation within the political system has trickled down to the electorate. In this way it has become self-perpetuating in that it places ideological
extremists in both parties at an advantage and leads to a situation where those running for office increasingly hold extreme views. According to McCoy and Press (2022), ‘only 16 of the 52 countries that reached levels of pernicious polarization succeeded in achieving depolarization.’
Polarisation is also fed by the ‘identity wars’ between the two parties. The remedy, perhaps, is not to abandon the idea of identity but to ‘define larger and more integrative national identities that take into account the de facto diversity of existing liberal democratic societies’ (Fukuyama 2018).
In 1941 Roosevelt made his Four Freedoms speech, which proposed four fundamental liberties that people everywhere in the world ought to enjoy: freedom of speech, freedom of worship, freedom from want and freedom from fear. He also outlined the benefits of democracy, which included economic opportunity, employment, social security and the promise of adequate health care. In this way he outlined a common ‘national good’, and his New Deal policies extended economic prosperity to almost all Americans.
Today American democracy needs another New Deal. It needs enlightened leadership and a reform coalition that will bring about not only institutional changes but also, and more importantly, inclusive economic policies and a renewed focus on citizenship, duty and shared purpose. Otherwise, it is threatened with political decay.
References
Acemoglu, D. (2020). America’s democratic unraveling. Foreign Affairs, 15 June. https://www.foreignaffairs.com/articles/americas-democratic-unraveling. Accessed 2 March 2022.
Diamond, L. (2020). A new administration won’t heal American democracy: The rot in US political institutions runs deeper than Donald Trump. Foreign Affairs, 5 November. https://www.foreignaffairs.com/articles/2020-11-05/new-administration-wont-heal-american-democracy. Accessed 2 March 2022.
Edsall, T. (2022). America has split, and it’s now in ‘very dangerous territory’. The New York Times, 26 January.
Freedom House. (2019). Democracy in retreat: Freedom in the world 2019. https://freedomhouse.org/sites/default/files/Feb2019_FH_FITW_2019_Report_ForWeb-compressed.pdf. Accessed 10 December 2021.
Fukuyama, F. (2014). America in decay: The sources of political dysfunction. Foreign Affairs, September-October.https://www.foreignaffairs.com/articles/united-states/2014-08-18/america-decay. Accessed 2 March 2022.
Fukuyama, F. (2018). Identity: The demand for dignity and the politics of resentment. New York:
Farrar, Straus and Giroux.
Fukuyama, F., Richman, B., & Goel, A. (2021). How to save democracy from technology. Foreign Affairs, January–February. https://www.foreignaffairs.com/articles/united-states/2020-11-24/fukuyama-how-save-democracy-technology. Accessed 2 March 2022.
Galston, W. A., & Kamarck, E. (2022). Is democracy failing and putting our economic system at
risk? Brookings Institution report. 4 January.
Hanauer, N. (2014). The pitchforks are coming . . . for US plutocrats. Special report. Politico, July–August.
Huntington, S. (1968). Political order in changing societies. New Haven: Yale University Press.
Kagan, R. (2021). Our constitutional crisis is already here. The Washington Post, 23 September.
Klein, E. (2020). Why we’re polarized. New York: Avid Reader Press.
Lessig, L. (2021). Why the US is a failed democratic state. The New York Review of Books, 10 December.
Lilla, M. (2016). The end of identity liberalism. The New York Times, 18 November.
Lilla, M. (2017). The once and future liberal: After identity politics. New York: Harper Collins.
Mann, T. E., & Ornstein, N. J. (2012). It’s even worse than it looks: How the American constitutional system collided with the new politics of extremism. New York: Basic Books.
McCoy, J., & Press, B. (2022). What happens when democracies become perniciously polarized? Carnegie Endowment for International Peace. 18 January.
Norris, P. (2021). American democracy is at risk from Trump and the Republicans: What can be done? The Guardian, 6 June.
O’Toole, F. (2020). Democracy’s afterlife: Trump, the GOP and the rise of zombie politics. The New York Review of Books, 3 December.
Repucci, S. (2021). From crisis to reform: A call to strengthen America’s battered democracy. Freedom House special report. https://freedomhouse.org/sites/default/files/2021-03/US_Democracy_Report_FINAL_03222021.pdf. Accessed 20 January 2022.
Ruch, A., Decter-Frain, A., & Batra, R. (2022). Millions of co-purchases and reviews reveal the spread of polarization and lifestyle politics across online markets. 17 January. https://arxiv.org/abs/2201.06556. Accessed 30 January 2022.
Schwab, K. (2020). Capitalism must reform to survive: From shareholders to stakeholders. Foreign Affairs, 16 January. https://www.foreignaffairs.com/articles/2020-01-16/capitalismmust-reform-survive. Accessed 2 March 2022.
Snyder, T. (2018). The road to unfreedom. New York: Tim Duggan Books.
Snyder, T. (2021). The American abyss. The New York Times Magazine, 14 January.
Walt, S. M. (2020). The death of American competence. Foreign Policy, 3 March. https://foreignpolicy.com/2020/03/23/death-american-competence-reputation-coronavirus/. Accessed 2 March 2022.
Ο καθηγητής της Εδρας «Καραμανλή» της Σχολής Fletcher του πανεπιστημίου Tufts Βοστώνης και πρώην υπουργός Παιδείας της Ελλάδος Δρ. Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος, με αποκλειστική του συνέντευξη στον «Εθνικό Κήρυκα»